جان تامسون در 18 دسامبر سال 1856 در شهر منچستر انگلستان دیده به جهان گشود و سرانجام در سال 1940 در انگلستان چشم به جهان فرو بست .

تولد و نوجوانی

پدر جوزف جان تامسون به جمع آوری کتاب ها علاقه داشت ولی خودش علاقه ی خود را متوجه معلمی کرد، به طوری که 8 نفر از شاگردانش برنده جایزه علمی نوبل گردیدند. او که در نزدیکی شهر منچستر به دنیا آمده بود، در سن 14 سالگی به کالج اونس که امروز دانشگاه ویکتوریا نام دارد، راه یافت. جوزف در کالج از کمک هزینه تحصیلی استفاده میکرد و شاید اگر این کمک هرینه نبود، جوزف جان تامسون بعد از فوت پدرش نمی توانست ادامه تحصیل بدهد.

جوانی

جوزف جان تامسون در نوزده سالگی فارغ التحصیل رشته مهندسی گردید و در امتحان دانشگاه کمبریج شرکت نمود و رتبه دوم را حائز شد و در این دانشگاه نیز با استفاده از کمک هزینه تحصیلی به تحصیل پرداخت و در رشته فیزیک فارغ التحصیل شد. وی پس از فراغت از تحصیل رسمی به استخدام کالج تری نیتی همین دانشگاه کمبریج در آمد و در آزمایشگاه کاوندیش به تحقیق پرداخت. در سال 1884 لرد رایلی که رئیس آزمایشگاه بود استعفا کرد و جوزف جان تامسون که فقط 28 سال از سنش می گذشت به ریاست آزمایشگاه انتخاب گردید. گرچه کمی سن او مخالفت بسیاری از استادان را برانگیخت و لیکن نبوغ تامسون و حسن مدیریت او سبب شد که مدت 34 سال این آزمایشگاه را با سطح بالای تحقیق علمی دنیا اداره کند. وی نه تنها از مدیران آزمایشگاه تحقیقاتی بود، بلکه خود نیز در شمار محققین ممتاز این مرکز بود.

جایزه نوبل

جوزف جان تامسون در سال ۱۹۰۶ جایزه نوبل فیزیک را به خاطر کار بر روی خواص الکتریکی گازها به دست آورد. او همچنین پدر جرج پاجت تامسون بود که او هم در سال ۱۹۳۷ نوبل فیزیک را گرفت. علاوه بر تامسون، میلیکان نیز از سال ۱۹۰۶ تا ۱۹۱۳ به مدت هفت سال با روشی متفاوت به اندازه‌ گیری بار الکترون پرداخت.

مدل اتمی جوزف جان تامسون

در سال 1897 جوزف جان تامسون به نام ” پدر الکترون ” شهرت یافت . او که بر روی اشعه ی کاتدیک مطالعه می کرد با مشاهده انحراف این اشعه در میدان های مغناطیسی و الکتریکی عتقد شد که این اشعه، جریانی از ذره های باردار الکتریکی منفی هستند. جوزف جان تامسون جرم نسبی هر ذره را به دست آورد مشخص کرد که جرم هر الکترون تقریباً یک دو هزارم جرم ئیدروژن است .

 

به تشویق تامسون، ویلسون یکی از شاگردان، ” اتاق ابری ” ساخت و با آن برای تعیین و تشخیص ذرات اتمی استفاده کرد. از جمله ویلسون توانست جرم و مقدار بار الکترون را اندازه گیری کند .


جوزف جان تامسون پس از 37 سال مدیریت آزمایشگاه کاوندیش، استعفا کرد و شاگردش ارنست رادرفورد به ریاست آزمایشگاه انتخاب شد.

جوزف جان تامسون در آخر عمر روحیه ای پر نشاط داشت. موفقیت خود و پسر و شاگردش ارنست رادرفورد سهم عمده ای در نشاط او داشتند.

مرگ تامسون

جوزف جان تامسون درسال 1940 و در سن 84 سالگی درگذشت. جسدش در کلیسای بزرگ  لندن در کنار قبرهای نیوتن، داروین، کلوین، هرشل و رادرفورد به خاک سپرده شد. تئوری جاودانی او درباره طبیعت الکتریکی ماده فرضیه تغییر ناپذیری اتم را زیر و رو کرد.او استاد بزرگی بود و از او آثار زیادی در فیزیک,شیمی و ریاضی به جامانده است.


مدل اتمی تامسون (مدل كیك كشمشی یا هنداونه ای)

بشر پیوسته در این فکر بوده است که ساختار اتمها چگونه است؟ الکترونها و پروتونها با چه ترتیبی درون اتم قرار دارند؟ آیا در اتم این اجزاء حرکت می‌کنند یا ساکنند؟ ...
نخستین دانشمندی که به این سوالات پاسخ داد تامسون بود.
 مدل اتمی تامسون که مدل كیك كشمشی یا مدل هندوانه ای هم نامیده می شود، جزو اولین مدل هایی بود كه وجود الكترون در ساختار اتم را در نظر می گرفت. در این مدل که در سال 1904 پیشنهاد شد، فرض می شود كه اتم از یك ماده زمینه با بار مثبت پخش شده تشكیل شده است كه الكترون ها به طور تصادفی به صورت واحدهای مجزا از هم در این ماده زمینه پخش شده اند. از این بابت اتم تامسون شبیه کیک کشمشی یا هندوانه است. بعبارتی همانطوری که در کیک کشمشی (یا هندوانه) دانه های کشمش (یا هندوانه) در ماده زمینه کیک کشمشی (یا هندوانه) پخش شده اند، در اتم تامسون الکترونها در یك ماده زمینه با بار مثبت پخش شده اند.


مدل اتمی تامسون قادر به توجیه آزمایش صفحه طلای رادرفورد نبود و به همین جهت كنار گذاشته شد و به جای آن مدل اتمی رادرفورد پیشنهاد شد.