آلکن ها

آلکن ها هیدروکربن هایی با یک پیوند دوگانه C = C

آلکن ها هیدروکربن های سیر نشده ای هستند که در ساختار خود یک پیوند دوگانه کربن – کربن ( C = C)دارند.

 نام گذاری آلکن ها

برای نام گذاری آلکن های راست، کافی است پسوند »آن« را در نام آلکان راست زنجیر بردارید و به جای آن پسوند »ــ

ن« قرار دهید؛ سپس محل پیوند دوگانه را با شماره نخستین کربنی که به پیوند دوگانه متصل است، مشخ کنید .

فرمول عمومی آلكن ها به صورت CnH2n است كه n شمار اتم های كربن است  

اتن (اتیلن)

نخستین عضو خانوادە آلکنهاست. این ماده در بیشتر گیاهان وجود دارد. موز و گوجه فرنگی رسیده گاز اتن آزاد می

کنند . اتن آزاد شده از یک موز یا گوجه فرنگی رسیده به نوبه خود موجب رسیدن سریعتر میوه های نارس می شود. به

همین دلیل در کشاورزی، از گاز اتن به عنوان »عمل آورنده« استفاده می شود .

رفتار آلکنها همانند همه مواد به ساختار آنها وابسته است. وجود پیوند دوگانه در آلکنها سبب شده است تا رفتار آنها با

آلکانها تفاوت زیادی پیدا کند. به گونه ای که آلکن ها برخالف آلکان ها، واکنش پذیری بیشتری دارند و در واکنشهای

گوناگونی شرکت می کنند .واکنش پذیری زیاد آلکن ها به این دلیل است که در ساختار آنها دو اتم کربن به سه اتم دیگر

متصل بوده و از این رو »سیر نشده« هستند؛ این درحالی است که اتم کربن تمایل دارد تا از حداکثر امکان خود برای

تشکیل پیوندهای یگانه استفاده کند و چهار پیوند یگانه تشکیل دهد .

آلکین ها، سیرنشده تر از آلکن ها

 

به هیدروکربنهای سیر نشده با یک پیوند سه گانه کربن ــ کربن، آلکین گفته می شود.

فرمول عمومی آلکن ها به صورت 2-CnH2n است که n شمار اتم های کربن است و 

برای نامگذاری آنها به جای پسوند »آن« در نام آلکان همکربن، پسوند »ین« قرار می گیرد.

اتین(استیلن)

ساده ترین آلکین است.

از دمای باالی شعله گاز اتین در جوشکاری و برش فلزات استفاده می کنند.

آلکین ها نیز واکنش پذیری زیادی دارند و با مواد شیمیایی مختلف واکنش می دهند.

برخی از واکنش های آلکن ها و آلکین ها

آلکن ها و آلکین ها حد اقل دو اتم کربن سیر نشده دارند بنابراین واکنش پذیرتر از آلکان ها هستند. برخی

از واکنش های مهم آن ها عبارتند از:

• واکنش با برم مایع:

کربن های دارای پیوندهای دوگانه در آلکن ها و همچنین کربن های دارای پیوندهای سه گانه در آلکین ها

اتمهای برم را جذب می کنند و باعث بی رنگ شدن برم (Br2 (قرمز رنگ می شوند، اما آلکان ها نمی توانند برم

را بی رنگ نمایند بنابر این از این واکنش برای شناسایی آلکان ها استفاده می کنند.

واکنش آلکن با آب در مجاورت سولفوریک اسیدH2SO4:

با افزایش مخلوط آب و سولفوریک اسید به آلکن در شرایط مناسب، الکل تولید می شود.

گاز اتن سنگ بنای صنایع پتروشیمی است؛ زیرا در این صنایع با استفاده از اتن حجم انبوهی از مواد گوناگون

تولید می شود. برای نمونه با واردکردن گاز اتن در مخلوط آب و اسید در شرایط مناسب، اتانول را در مقیاس

صنعتی تولید می کنند.  در کتاب شیمی یازدهم همه مطالب بیان شده است