نکات مهم درس در قالب جمله های کوتاه به زبان ساده و صریح:

  1. آلکان ها دسته ای از هیدروکربن ها هستند که در آنها هر اتم کربن با چهار پیوند یگانه به اتم های کناری متصل شده است 
  2. متان )CH4 )ساده ترین و نخستین عضو خانوادۀ آلکان هاست.
  3. اعضای دیگر این خانواده شامل مولکول هایی است که شمار اتم های کربن آنها از دو تا ده ها کربن متغیر است
  4. در ساختار آلکان ها اتم های کربن می توانند پشت سرهم ومانند یک زنجیر به هم متصل شوند. همچنین

برخی از اتم های کربن نیز می توانند به شکل شاخۀ جانبی به زنجیر متصل گردند. تمام این نکات را در (شیمی سال یازدهم ) گفته شده است 

بنابراین آلکان ها به دو دسته تقسیم می شوند:

  • آلکان راست زنجیر : در هر آلکان راست زنجیر هر اتم کربن به یک یا دو اتم کربن دیگر متصل است.
  • آلکان شاخه دار: در حالی که در آلکان شاخه دار، برخی کربن ها به سه یا چهار اتم کربن دیگر متصل اند

گاز شهری ( متان)

گاز شهری مخلوطی از هیدروکربن های سبک است که متان بخش عمدۀ آن را تشکیل می دهد .در حالی که
کپسول گاز خانگی، به طور عمده شامل گازهای پروپان و بوتان است.
فرمول ساختاری: فرمولی که در آن تعداد و چگونگی اتصال اتم
های کربن و هیدروژن نمایش داده می شود.
فرمول ساختاری فشرده: در این روش پیوند های یگانه C-C نمایش داده نمی شود ولی نمایش پیوند های 
دوگانه و سه گانه ضروری است.
تذکر: در این روش، اگر شاخه فرعی وجود داشته باشد، شاخه فرعی را داخل پرانتز گذاشته و کنا کربن مورد 
نظر قرار می دهیم. 2)CH3(2CHCH2CH)CH3(
مدل نقطه - خط: در این روش، اتم های کربن را با نقطه و پیوند بین آنها را با خط تیره نشان می دهند اما
اتم های هیدروژن نشان داده نمی
شوند.
 

چند نکته در مورد آلکانها:

1 -فرمول مولکولی تقریبی گریس c¹⁸H³⁸میباشد و فرمول مولکولی تقریبی وازلین c²⁵H⁵²است.بنابراین

وازلین چسبنده تر از گریس است.

هیچ گاه برای برداشتن بنزین از باک خودرو یا بشکه از مکیدن شلنگ استفاده نکنید، زیرا بخارهای بنزین
وارد ششها می شود و از انتقال گازهای تنفسی در ششها جلوگیری می کند و نفس کشیدن دشوار می شود و
اگر میزان بخارهای وارد شده به شش ها زیاد باشد، ممکن است سبب مرگ شود.
افرادی که با گریس کار می کنند، دستشان را با بنزین یا نفت می شویند، زیرا گریس، بنزین و نفت ناقطبی
هستند و به راحتی درهم حل می شوند. پس از شستن دست با بنزین، پوست خشک می شود، زیرا بنزین که
ناقطبی است چربی پوست را در خود حل می کند.
سوخت فندک ها، گاز بوتان بوده و تحت فشار پرشده است.به همین دلیل مایع است
 

میزان فرار بودن آلکان ها

فرّار بودن : تمایل برای تبدیل شدن به حالت گاز را گویند. هرچه این تمایل بیشتر باشد، ماده فرارتر است.
در آلکان ها ، هرچه تعداد کربن و جرم مولی کمتر باشد، جاذبه واندروالسی بین مولکولها ضعیف تر بوده و آلکان
فرارتر است.

 میزان گرانروی آلکان ها

گرانروی : مقاومت در برابر جاری شدن را گویند.
هرچه جرم مولی و تعداد کربن آلکان بیشتر باشد، جاذبه واندروالسی بین مولکولها قویتر بوده و گرانروی آن
بیشتر خواهد بود.

  • قطبیت : آلکان ها مولکول هایی تقریباً ناقطبی هستند. (0 (𝜇≃بنابراین در حلال های  قطبی مثل آب

نامحلول و در حلال های ناقطبی محلول هستند.

  • چسبندگی : هرچه جرم مولی و تعداد کربن آلکان بیشتر باشد، چسبندگی آلکان نیز بیشتر خواهد بود.
  • حالت فیزیکی : هرچه جاذبه بین مولکولهای آلکان قویتر باشد، به حالت جامد و مایع نزدیکتر است. در

آلکان ها با افزایش شمار اتم های کربن، اختلاف نقطه جوش آلکان های متوالی راست زنجیر، کاهش می یابد.
:نقطه جوش 4 آلکان اولیه راست زنجیر، کمتر از صفر درجه سلسیوس است، به همین دلیل در دمای
°C22به صورت گاز هستند.
: حالت فیزیکی مواد مختلف به دما و فشار بستگی دارد .متان تحت فشار و دمای پایین به حالت مایع
در می آید اما بوتان در دمای اتاق تحت فشار زیاد مایع می شود.
میل ترکیبی کم : میل ترکیبی آلکان ها کم است، زیرا مولکول هایی سیرشده هستند به همین دلیل
تمایل چندانی به انجام واکنش شیمیایی ندارند .این ویژگی سبب می شود تا میزان سمی بودن آنها کمتر شده
و استنشاق آنها بر شش ها و بدن تأثیر چندانی نداشته باشد و فقط باعث کاهش اکسیژن در هوای دم می شوند.
حفاظت از فلزات توسط آلکان ها: آلکان ها به دلیل ناقطبی بودن در آب نامحلول اند .این ویژگی سبب 
می شود تا بتوان از آنها برای حفاظت از فلزها استفاده کرد .به طوری که قرار دادن فلزها در آلکان های 

اندودکردن سطح فلزها و وسایل فلزی با آنها، مانع از رسیدن آب به سطح فلز می شود و از خوردگی فلز 
جلوگیری می کند.
(CnH2n+2 ) فرمول مهمی که آلکان هارا مشخص میکند


توضیح خلاصه
آلکان ها دسته ای از هیدروکربن ها هستند که در آنها هر اتم کربن با چهار پیوند یگانه به اتم های کناری 
متصل شده است.
آلکان ها به دو دسته تقسیم می شوند:
آلکان راست زنجیر : در هر آلکان راست زنجیر هر اتم کربن به یک یا دو اتم کربن دیگر متصل است.
آلکان شاخه دار: در حالی که در آلکان شاخه دار، برخی کربن ها به سه یا چهار اتم کربن دیگر متصل اند.
در آلکان ها ، هرچه تعداد کربن و جرم مولی کمتر باشد، جاذبه واندروالسی بین مولکولها ضعیف تر بوده و آلکان
فرارتر است.
هرچه جرم مولی و تعداد کربن آلکان بیشتر باشد، جاذبه واندروالسی بین مولکولها قویتر بوده و گرانروی آن
بیشتر خواهد بود.
آلکان ها مولکول هایی تقریباً ناقطبی هستند و به دلیل ناقطبی بودن در آب نامحلول اند .این ویژگی سبب می 
شود تا بتوان از آنها برای حفاظت از فلزها استفاده کرد.
هرچه جرم مولی و تعداد کربن آلکان بیشتر باشد، چسبندگی آلکان نیز بیشتر خواهد بود.
هرچه جاذبه بین مولکولهای آلکان قویتر باشد، به حالت جامد و مایع نزدیکتر است.
میل ترکیبی آلکان ها کم است، زیرا مولکول هایی سیرشده هستند به همین دلیل تمایل چندانی به انجام
واکنش شیمیایی ندارد